Glazig
03-2015. Veel mensen kijken wat glazig als het onderwerp De Cloud ter sprake komt. Ze kijken je schuin aan van “Ja ja, daar heb ik wel eens van gehoord.” Ze vrezen een uiteenzetting doorspekt met technisch jargon en beginnen snel over iets anders. Cloud als een technische mythe, bedoeld voor nerds en aanstormend talent. Bijzonder, aangezien de meeste mensen waarschijnlijk dagelijks thuis gebruik maken van een cloud met Gmail of Office365 en op het werk met Salesforce-achtige applicaties en meer van dat soort toepassingen.

Veel mensen beginnen zichtbaar ongemakkelijk op hun stoel te draaien bij dit inzicht. Iedereen heeft wel eens gehoord van de Amerikaanse wetgeving en de Amerikaanse inlichtingendienst, die ongevraagd mee zit te kijken bij alles wat we doen en vastleggen op het internet. Meestal vraagt iemand dan wel, al dan niet schielijk omhoog kijkend: “Wat is dat eigenlijk, die cloud? En is dat wel veilig?”

Wat is het dan?
Hoewel we het, vertaald, over wolken hebben refereert de term cloud vooral naar een netwerk dat bestaat uit datacenters (computerzalen) waarin grote computers (servers) staan waar mensen en bedrijven toegang tot krijgen via internet. Op die manier wordt het opslaan en delen delen van documenten en foto’s en dergelijke erg makkelijk en kun je deze bestanden via wat voor apparaat dan ook waar dan ook benaderen. Geen gedoe met het aanschaffen van harde schijven en rekken met computers onderin de kelder, liefst verdeeld over twee locaties, of een vaste werkplek op een vast bureau. Let wel, er zijn vele vele van dit soort netwerken. De Cloud als solo-entiteit bestaat dus niet.

Een veel gehoorde term is virtualisatie. Opslag en rekenkracht worden slim benut door een fysieke server via een bepaald programma op te delen in meerdere servers. De virtuele computer denkt en handelt alsof hij daadwerkelijk fysiek bestaat. Op deze manier kunnen aanbieders servers en opslag bundelen aan de hand van de vraag, wat uiteindelijk ten goede komt aan de prijs.

Nu zijn die datacenters en opslagcapaciteit bij elkaar nog geen cloud, het is dan meer een soort data-bank, een opslaglocatie. De echte kracht van cloud schuilt in de (intelligente) service die de aanbieder eromheen drapeert. En ICT zou ICT niet zijn als voor deze services geen gelikte afkortingen werden verzonnen. We zien globaal drie categorieën: Software-as-a-Service (SaaS), Infrastructure-as-a-Service (IaaS) en Platform-as-a-Service (PaaS).

SaaS is de grootste categorie. Bij SaaS kun je denken aan online e-mail, Office in de cloud en klantsystemen (CRM) en publicatietoepassingen (CMS) online. Gmail, Salesforce, WordPress en Office 365 zijn bekende SaaS toepassingen. Het is het voorbeeld waarvan de mensen zich vaak niet realiseren dat ze in de cloud zitten. Maar ook op bedrijfsniveau wordt veel software in de cloud aangeboden.
Met IaaS krijg je zelf de beschikking over een virtuele server in de cloud. Hierop kun je zelf programma’s installeren en uitvoeren net zoals op kantoor. IaaS biedt alles wat je in het datacenter ook terugvindt: netwerk, opslag, rekenkracht en dergelijke, maar de aanbieder is verantwoordelijk voor het onderhoud hiervan.
PaaS is de meest gecompliceerde vorm van cloud. In feite biedt het een compleet platform (besturingssysteem) aan waar bedrijven applicaties kunnen ontwikkelen, testen, grote databanken of zeer grote websites onderbrengen.

Waarom?
Uit bovenstaande sercvices spreekt natuurlijk al een grote mate van flexibiliteit en besparing in kosten van servers en toebehoren. De flexibiliteit wordt vergroot doordat je in de cloud aantallen servers of hoeveelheid opslagcapaciteit makkelijk kunt bij- of afschakelen. Daarnaast is het beheer veel minder complex, mede omdat de aanbieder onderhouds- en beheerwerkzaamheden uitvoert. Aan de andere kant geeft de cloud ook voor een deel juist zelfbediening. Een klant kan zelfstandig IT-middelen uitrollen, zelfs zonder dat hier menselijke interactie voor nodig is. Nieuwe programma’s kunnen bijvoorbeeld zo veel sneller naar de medewerkers. Door niet langer kosten als aanschaf van servers en beheer voor de eigen rekening te nemen, kunnen bedrijven met een IaaS-cloud geld besparen.

Naast de al gemelde makkelijke toegankelijkheid via internet via elk apparaat geeft de cloud veel inzicht in het verbruik van opslag en rekenkracht. Doordat het verbruik van IT-middelen automatisch wordt gemeten en gerapporteerd, is er transparantie voor zowel de aanbieder als de afnemer van de gebruikte dienst. Een bedrijf kan hier dan ook beter op sturen.

Is dat niet gevaarlijk?
Zijn er geen gevaren? Ja natuurlijk wel. Overal zijn gevaren, zelfs voor opoe op de markt. Een reëel gevaar begint echter al als een medewerker de cloud thuis al gewend is en binnen het bedrijf zelf een weg zoekt naar een slecht beveiligde publieke opslag of iets dergelijks. Natuurlijk is een goede beveiliging van, naar en binnen de cloud onontbeerlijk. Zo is het bij veel cloud-oplossingen mogelijk extra veiligheidsopties in te schakelen, zoals een toegangscontrole met wachtwoord en SMS, of speciale beveiligde verbindingen naar de cloud. Ook versleuteling van gegevens, extra beveiliging van gegevens (data loss protection) en back-up en herstelprogramma’s bieden aanvullende opties. Daar hangt natuurlijk wel weer een prijskaartje aan.

Waar?
Een belangrijk aspect is de locatie van al die gegevens. Zo willen sommige organisaties voorkomen dat de Amerikaanse overheid via de al genoemde vergaande bevoegdheden toegang krijgt. Veel financiële organisaties en overheids- en zorginstellingen willen hun gegevens in Nederland houden, in Nederlands beheer. Toch is alleen de geografische locatie geen garantie dat alles binnen de landsgrenzen blijft. Als het Nederlandse datacenter bij een Amerikaanse organisatie hoort, is de kans groot dat het datacenter niet onder de Nederlandse wetgeving valt.

Doen?
Ja doen. Natuurlijk verschillen voor elk bedrijf uitgangspunten en uitnutting van voordelen ten aanzien van kosten, flexibiliteit en bereikbaarheid. Cloud bevat echter in bijna alle gevallen een breed scala aan dienstverlening, dat altijd en overal beschikbare en makkelijke netwerktoegang biedt tot een gedeelde externe ICT-omgeving. Dit uitgangspunt is onontbeerlijk in de komende jaren om kostenbeheersing en flexibiliteit binnen de ICT te garanderen.

Zomaar doen?
Ook hier geldt weer, zoals bij alles op ICT gebied, het echte advies te scheiden van het ‘eureka’-geroep der sales-giganten. Laat u goed adviseren. Een optimale kostenreductie en flexibiliteit levert de cloud niet zomaar, u zult uw eigen strategie en processen erop moeten afstemmen. Welke diensten neemt u af? Misschien is er een wijziging in uw personele bezetting voor nodig of moet u investeren in kennis. De overgangsfase naar de cloud is een periode waar u ook goed over moet nadenken. Hoe en wanneer gaat u over en wat doet de leverancier en wat doet u zelf? Via welke verbindingen (internet of speciale datalijnen) wilt u toegang? Tot slot wordt een overgang naar de cloud aangegrepen om het bestaande landschap aan computerprogramma’s eens flink uit te dunnen (dit heet rationalisatie). Wellicht blijkt ook dat niet álles naar de cloud kan en een deel wellicht bij uzelf blijft, een deel op gedeelde infrastructuur draait (public cloud) of op speciaal gereserveerde bronnen (een private cloud) óf een combinatie daarvan (een hybride-cloud)

U merkt het. U zit niet morgen met het hoofd in de wolken. Zoals vaak geldt is een goede voorbereiding en begeleiding bepalend voor het succes. Het migreren naar een cloud-omgeving is geen doel op zich.