Humor op het werk

Ooit trokken we ten strijde als geharnaste gestalten, met het vizier naar beneden. Tegenwoordig doen we dat in een Armani pak, zware bril en dito stropdas. We nemen onszelf erg serieus; business is serious, deals moeten worden gesloten, continuïteit is van levensbelang en aanzien en imago onontbeerlijk. Geen wonder dus dat we de hele dag handenschuddend, met een strakke ribbel om de mond, rondlopen.

manOntmoetingen en werkzaamheden verlopen vaak formeel. Het lijkt alsof we vanuit een veilige omgeving, waar niemand ons echt kan zien, willen opereren. Status is daarbij het sleutelwoord, naast imponeren en intimideren. Hoe hoger geplaatst in de organisatie en hoe belangrijker de mensen zijn gemaakt, hoe minder lachebekjes je aan lijkt te treffen. Bedrijfsculturele conventies die het leven van alledag bepalen.

Op het verbindingsplatform LinkedIn wilde men alleen serieuze en zakelijke berichten. Frivoliteiten in de timeline zouden maar afleiden van zakelijke doelstellingen. Er zou een soort gedragscode moeten komen met regels hoe we met elkaar moeten verbinden. Misschien nemen we ons zelf wat te serieus af en toe.

Ik ken zelfs mensen die de hele dag op eieren lopen, zonder dat er een grapje of glimlach aan te pas komt. Humor is in sommige kringen altijd nog behoorlijk vulgair, een teken van lichtzinnigheid en grofheid. De associatie met schuine bakken en met wijd open mond ongenuanceerd keihard sputterend lachen is immers snel gemaakt.

Ongepast is opgepast, zo gaan we schielijk aan het werk. Want we willen wel serieus genomen worden en niet gezien worden als afdelingsjoker die problemen weglacht. Gecommitteerd zijn (of lijken) is blijkbaar een serieuze aangelegenheid.

Daarnaast is tijd geld. Tijd waarin we lachen is eigenlijk niet productief of facturabel. In een tijd dat dezelfde mensen het werk erbij gaan doen van hun ontslagen collega’s lijkt tijd een zeer schaars goed te worden die je vooral effectief moet besteden. Zeker niet rondlummelend bij koffieapparaten onder het drinken en plaatsen van sterke bakken. Zeker ook niet door het bekijken van Youtube-filmpjes of het ginnegappen achter een grappig jeepeegeetje.

Maar juist grappen en sterke bakken relativeren zo lekker. Ze bevatten vaak verborgen signalen en boodschappen die je eigenlijk normaal niet kan zeggen. Grappen over andere afdelingen, chefs, regels, noem maar op. Bijna alle grappen werken met contrast en overdrijven, waardoor problemen weer even landen op de begane grond. Conflicten worden opgelost door humor.

Als je niet zo’n grappenmaker bent probeer dan in ieder geval eens dat strakke masker af te doen. Fluit eens een deuntje. Maak eens een huppelpas. Begin desnoods met een glimlach, of ga eens neuriën.

Er is blijkbaar een cultuurverandering binnen veel bedrijven nodig om in te zien dat een vrolijke manager niet de targets weglacht, maar ertoe bijdraagt dat zijn team beter presteert. Vergaderingen kunnen een grap bevatten of desnoods een luchtige toon. Het gebruik van opgetogenheid is niet zwak en een grap toont juist een zeker lef; een grap is niet vooraf geslaagd namelijk, de grappenmaker neemt hier risico.

Enfin, goed voorbeeld doet goed volgen. Een hooggeplaatste hotshot, die een grap vertelt tijdens een causerie voor de afdeling, zal aanvankelijk natuurlijk hiërarchische waardering krijgen; wie kent niet het meelachen met de baas. Maar misschien zal zo’n top-down benadering ertoe bijdragen dat humor en luchtigheid geaccepteerd worden.

Maar nu even serieus: veel plezier gewenst tijdens het werk!