Er is weinig tijd voorhanden omdat we veel moeten doen. Omdat iedereen auteur is worden we gebombardeerd met teksten. Er moet dagelijks een massa aan informatie worden doorgespit. Daarom is er geen behoefte aan verdiepende teksten om te lezen of te luisteren naar lange redes. We hebben behoefte aan inhoud in samengevatte vorm. Een tjakka-verhaal, gedestilleerde realiteit. Via samenvattingen, slogans, pay-offs, aforismen, gezegdes, slagzinnen, motto’s en strijdkreten komen we vanzelf bij de bullets en de oneliners.

Bullets
Reeds op school zijn we gebaat bij het bestuderen van uittreksels in plaats van de volledige stof. We lezen daags voor het examen haastig wat lijstjes met bullets door, die vervolgens weer op het examen in dezelfde vorm worden opgevraagd. Vers van school gaan we aan het werk. Op dezelfde wijze verschaffen we de manager korte en krachtige overzichten en puntsgewijze argumenten, opsommingsrijtjes met als doel nog hoger management tevreden te stellen. Blogs en artikelen bestaan voor het merendeel uit lijstjes met bullets om vooral de zo gewenste aandacht te krijgen en vast te houden voor een paar seconden; attentiewaarde is goud in de kakofonie van informatie. Tien tips om bladiebla te krijgen of Vijf manieren om succesvol te zijn. Je kent ze wel, deze puntsgewijze opsommingen van tekstelementen.

Oneliners
Weinig communicatievormen zijn zo geliefd als de oneliner. Sommige oneliners zorgen voor een ongekend commercieel succes. Andere bepalen doen en laten in het bedrijfsleven. Niets zo charmant als een spreuk aan de wand, dichtte Herman Finkers al eens, maar spreuken gedijen het best in de vette koppen van de kranten, de politiek en Management Boards. Tegeltjeswijsheid als beslissingsmodel en communicatiemiddel. En natuurlijk in de internetfora en op Twitter, zij het in dit laatste geval noodgedwongen. Plaatsen waar voor nuance letterlijk geen ruimte is.

Effectbejag
Ook in politieke kringen heeft men het goed begrepen. Politiek draait immers ook om aandacht. We stemmen op de beste verkiezingsslogan, de beste oneliner. Partijen met een goede strategie zetten slechts één helder thema neer voor de verkiezingen en knopen daar een oneliner aan. Kleine pakkertjes die blijven hangen, verpakt in simpele taal, met zo weinig moeilijke woorden, dat wordt gewaardeerd en begrepen. Journalisten doen leuk mee. In de snelheid van informatieoverdracht is er geen tijd voor hoor en wederhoor. De lezer moet gebonden worden aan het kanaal waar journalisten aan verbonden zijn. Ongenuanceerde en politieke meningen worden daarbij niet meer geschuwd. De inhoud is vaak verworden tot overdrijving, een veel voorkomend stijlmiddel inmiddels. De klassieke retorica leerde ons effectief te spreken en te schrijven en de kunst van het overtuigen. De moderne retoriek bestaat uit slappe pogingen om origineel en pakkend te zijn in een continu gevecht om de aandacht in de warboel van berichten en boodschappen.

Emotie
Wat steeds meer versterkt wordt is de emotie en niet de heldere argumentatie of zuiverheid van de logica. De emotie zorgt voor de aandacht en aandacht is geld. Veel publieke opinie wordt op deze manier gevormd, met een fundament zo zacht als boter. Grote woorden en oneliners worden gebruikt om de grote massa te pakken. Door de beperkte selectieve aandacht scannen we teksten met oog en oor. Teksten worden daarop aangepast, versimpelen en spreken onze emoties aan. Op basis daarvan vormen we een mening, passen we ons gedrag aan of schaffen we iets aan.

Conclusie
Het paradoxale is dat je veel hoort dat mensen niet meer kunnen luisteren, oppervlakkig zijn en dat er weinig ‘blijft hangen.’ Mensen duwen hun mening onder bullet A of bullet B, omdat er geen andere keuze is. De nuance verdwijnt. Studenten letten niet op, de kinderen zijn niet op te voeden, politici luisteren niet meer. Maar als mensen geen tijd meer hebben om inhoud te geven aan hun woorden, en dus niet meer echt spreken en schrijven, is de vraag: waar moet men naar luisteren? We horen en zien iets met als doel een handeling uit te oefenen of een mening te vormen slechts in het belang van een ander. Misschien moeten we toch naar wat meer op zoek naar inhoud en authenticiteit. Want zeg nu zelf; die ene laatste oneliner aan het einde van het leven, gegraveerd in marmer, is toch wel genoeg?

 
5-11_grafpoezieleermens