Ik mag geen vrij van mijn PO

Ik dacht even aan André van Duyn met zijn lied over een paard in de gang, maar het bleek een medewerker te zijn die briesend de kamer binnenstormde.
‘Ik mag geen vrij van mijn PO!’ kletste hij op tafel.

Ik schoot in de lach. Over het algemeen een foute reactie in het aangezicht van een boos persoon. Ik hief gauw de handen ter verdediging.
‘Sorry,’ zei ik, ‘het klonk vrij grappig. Koffie?’

Vrij lang geleden was er een filosoof die Kant heette. Hij beschreef mensen als dieren die opgevoed moesten worden. Want hoewel de mens inziet, volgens Kant, dat individuele vrijheid moet worden ingeperkt voor het algemeen belang, egoïsme drijft mensen ertoe de vrijheid van anderen te beperken. Mensen hebben daarmee opvoedende leiders nodig die sociale rechtvaardigheid moeten borgen. Maar ook die leiders zijn weer mensen… enfin, u snapt hem wel.

Ik dacht even aan deze stellingen toen de man voor mij verontwaardigd vertelde dat hij volgende week geen dag vrij mocht hebben van zijn Product Owner. Een PO, een functie gelieerd aan het Agile werken; lenigheid in processen, doelen en manier van denken om producten en diensten te kunnen leveren in een snel veranderende wereld. Het idee daarbij is dat het team veel inspraak heeft en old-school management verdwijnt.

Ik verdwijn. Ja, als manager slechts gelukkig. Anders hadden we een ander interessant filosofisch vraagstuk. Maar de man voor mij had toch duidelijk last van managementperikelen.

Een Product Owner creëert een Backlog, een lijst met dingen die gedaan moeten worden. Een Scrum Master zorgt samen met het team dat die dingen ook af komen binnen de afgesproken tijd (een Sprint). De Scrum Master draagt ook zorg voor de mensen, begeleidt ze en neemt belemmeringen weg.

Toch had ik hier een PO, een man die communiceert met de omgeving over zijn dienst en waakt over de zinnigheid van die Backlog, die zich gedroeg als een teamleider.

Lastig, dat werken in nieuwe rollen. Het leiderschap zou ik meer verwachten bij de Scrum Master, eigenlijk samen met het team. Was de PO nu egoïstisch, zoals Kant bedoelde? Ik lachte weer wat. Ik kende de man, prima kerel vol inzet. Hij had het vanuit een sterk gevoel voor verantwoordelijkheid regelmatig over ‘mijn team.’ Goed bedoeld, maar tevens niet goed. De man die vrij vroeg aan de PO in plaats van dit in de groep te gooien stelde de vraag aan de verkeerde persoon. Had de Scrum Master dit geweten, dan had ze dit ongetwijfeld goed begeleid.

Leiderschap is goed, wel degelijk nodig. Leiderschap zal nooit verdwijnen en zit gewoon in sommige mensen, als eigenschap. De manier van leiden verandert gelukkig wel. De Agile manier van werken bijvoorbeeld spreidt het leiderschap over inhoud en mensen, over WAT en HOE, en is gebaseerd op gezamenlijke verantwoordelijkheid. Dat is wennen voor sommige mensen. En tot slot, om even bij de filosofen te blijven, de Chinese Lao Tse zei ooit: ‘Een leider is het meest effectief als mensen ternauwernood weten van zijn bestaan. Als zijn werk erop zit en zijn doel is bereikt, zullen zijn troepen denken dat zij het zelf hebben gedaan.’

Kreeg die man nou vrij? Natuurlijk, we bespraken het gewoon lekker in de groep.