Veel mensen wanen zich opgesteld voor een bizar vuurpeloton van Yrrah, dat informatie afschiet naar willoze slachtoffers. Ze voelen zich gehaast, gevangen in weinig tijd waarin targets onder druk staan. Een veelgehoorde verzuchting is dat er geen stilte meer is. Steeds vaker vertrekken mensen naar weekendjes in stilteboerderijen en vinden er sabbaticals plaats in kloosters. Er is ook een stiltecirkel in ons land, waarin men zich stil houdt op vaste tijden.

Bezinning
taize_kerzenWe zijn twee minuten stil op 4 mei. We houden ook stille tochten en stille momenten tijdens voetbalwedstrijden pogen ons te bezinnen. Want stilte is bezinning. Religieuze mensen weten dat natuurlijk allang, wekelijks op gezette tijden houden ze zich daarmee bezig immers. Maar ook mensen die aan yoga doen weten dat meditatie stilte en bezinning teweeg brengt. Waar men niet zozeer bewust aan het bezinnen is brengt stilte over het algemeen rust.

Rust
Toch is stilte niet synoniem voor rust. Rust is perceptie. Iemand kan zeer rustig een boekje lezen voor zijn tent op de camping, naast de afwasplaats waar met veel gerinkel en gelach de vaat wordt gereinigd. Geluid kan blijkbaar wel aanwezig zijn en onderhevig zijn aan adaptatie van onze hersenen: het geluid wordt niet meer bewust waargenomen en wordt niet als storend ervaren. De gemeente Utrecht snapte dit al in 2010; een vrij groot onderzoek onder de bevolking wees uit dat stilte subjectief is, iedereen bedoelde er wat anders mee. Eigenlijk werd er rust bedoeld, en die rust was afhankelijk van het geluidsniveau, in combinatie met de omgeving.

Stress
dure-medicijnenGeluiden veroorzaken stress als we ons er wél aan storen. Als we ons ergeren aan de hond van de buurman, die ’s avonds om elf uur een blafconcert geeft tijdens de bierbarbecue of aan het collegaatje, dat met schelle stem in het rond tettert. We ergeren ons aan verstoorders van stilte, waardoor in voetbalstadions dan maar een minuut geapplaudiseerd wordt.

Gepercipieerde stilte
Toch is ook stilte slechts perceptie, want échte stilte is absoluut. Meetbaar. Echt stil is het echter maar zelden. Normaal omgevingsgeluid in een stille omgeving genereert toch nog een geluidsniveau van 20 Db. Dat noemen we dan ‘stilte.’ Die gepercipieerde stilte kan rust brengen, maar kan ook ongemakkelijk zijn. Een hapering in een gesprek kan pijnlijk overkomen. Een te lange stilte middenin een toneelstuk doet het publiek ongemakkelijk op de stoel heen en weer schuiven omdat men denkt dat de tekst vergeten is. Het ontbreken van geluid kan zelfs angstig maken, bijvoorbeeld het eenzame verblijf in een groot stil bos. Ingewikkeld wordt het als iemand geluiden hoort die er eigenlijk niet zijn, zoals bijvoorbeeld bij de aandoening Tinnitus.

Absolute stilte
stTijdens een onderzoek in de staat Minneapolis in Amerika werden mensen in een ruimte geplaatst waar 99,99% van alle geluid werd tegengehouden. Nagenoeg absolute stilte. Snel bleek dat de mensen niet tegen deze absolute stilte konden. Een enkeling hield het maximaal drie kwartier vol. Mensen raakten cognitief gedesoriënteerd door het ontbreken van geluiden. Sommige mensen gingen zelfs hallucineren.

Conclusie
Conclusie is dat we niet zozeer absolute stilte wensen, maar meer de benodigde rust willen ervaren. Een betrekkelijk laag geluidsniveau in een prettige omgeving. En die rust is een subjectieve ervaring, die stressverlagend werkt. Excessen in de directe omgeving daargelaten creëer je rust dus vooral in jezelf. Hoe ervaar je geluid om je heen en de omgeving waar je bent. Om rust in jezelf te bereiken hebben we wellicht niet zozeer behoefte aan absolute stilte, maar (soms) meer aan ‘stiller.’ Want geluiden hebben we blijbaar toch nodig voor ons welbevinden en het herkennen van onze omgeving.

En tot slot; uiteindelijk krijgen we allemaal rust, tot absolute stilte aan toe. Rust zacht.