Tekorten in het onderwijs

Onderwijspersoneel protesteert. Er gaat te weinig geld om in het onderwijs waardoor er te weinig onderwijzend personeel is en er te weinig middelen zijn. Gevolgen zijn overvolle klassen en schrijnende gevallen in het speciaal onderwijs. Dat is niet goed, waardoor onderwijzend personeel en kinderen de dupe zijn als gevolg van slecht, of verslechterd, onderwijs.

Natuurlijk wil niemand dat. De politiek roept dat onderwijs prioriteit heeft. Een schraal kaakje bij de koffie. Natuurlijk heeft onderwijs prioriteit. Het heeft te maken met kinderen die je zo goed mogelijk wilt klaarstomen voor de maatschappij. Bezuinigen op onderwijs is schandalig.

Opvallend is wel dat indien er wel voldoende geld (voldoende onderwijzend personeel en middelen dus) voorhanden zou zijn, we de kinderen misschien toch niet zo optimaal mogelijk klaarstomen voor de maatschappij.

De gemiddelde opstelling in de klas stamt veelal uit de begintijd van het onderwijs; groep zit achter tafeltjes met een figuur ervoor die oreert. Een allesbepalende leider. De kinderen komen regelmatig thuis met verhalen dat juf of meester bepaalt wanneer je mag plassen, wanneer je mag eten en drinken en wanneer je buiten mag spelen. Weinig van deze principes hoop je toch terug te vinden op een werkvloer later. Waar we bezig zijn met een modernisering van hiërarchie en leiderschap zien we dat de toestroom vanuit het onderwijs nog geënt is op aloude principes. De baas bepaalt.

Bovendien is er een onderwijscurriculum. Scholen dienen zich eraan te houden. Door de rijksoverheid wordt centraal bepaald wat er geleerd moet worden. Met alle gevaren van dien. Dun is de scheidslijn hoe de geschiedschrijving plaatsvond, wat een geloof precies inhoudt en welke politieke overtuiging de waarheid beïnvloedt. In hoeverre is het onderwijs, in de periferie immers van het bedrijfsleven, hier nog bij betrokken? Of het bedrijfsleven? Of de leerlingen?

Alsof dat nog niet genoeg is zijn we de leerlingen gaan onderwerpen aan strenge leerregels. Een minuut te laat komen omdat het verkeer vastzat resulteert in een administratieve vastlegging daarvan, met de voortdurend geheven wijsvinger dat bij te vaak te laat de leerplichtambtenaar een oordeel gaat vellen. Met een uithuiszetting of gevangenisstraf als, zeer ultiem weliswaar, eindstation. De leerplichtwet als machtsmiddel.

Boeken vergeten: vastlegging. Huiswerk niet gemaakt: vastlegging. Naar de ortho: vastlegging. Een cito-testje niet goed gemaakt omdat je niet lekker was: vastlegging. Jammer, we adviseren dwingend een lager niveau voortgezet onderwijs. SO slecht gemaakt: vastlegging, het liefst op vrijdagavond voor het weekend begint. Enfin, het toiletbezoek wordt (naar mijn weten) nog net niet vastgelegd. Mits je in de pauze gaat.

Toetsen zijn strict, zwaar en streng; een onvoldoende staat in de lijst eer je er erg in hebt. Teveel onvoldoendes doet je zonder noemenswaardig overleg afstromen naar een lager niveau. Afstromen heet het: door het afvoerputje dus. Ligt dat aan het lesgeven? Nee hoor! Leerlingen zijn behoorlijk vaak lui en ongemotiveerd. Zegt men. Jammer ook dat je de vakken waar je goed in bent niet op een hoger niveau mag volgen dan die waar je minder goed in bent. Want een diploma is eigenlijk een hokje. Je moet daarbij op alle denkbare vlakken wel even goed presteren want dat eist het bedrijfsleven. Je kind in de Plusklas? Topper!

Daarmee zijn we er nog niet. Het harnas rondom de leerling wordt definitief dichtgenageld door de verschuiving van opvoederrol van de ouders naar het onderwijs. School heeft invloed gekregen op het gedrag van de kinderen. Toegegeven, veel ouders zijn te druk met werk of zichzelf om zich langer dan een uur per week bezig te houden met het opvoeden van het kroost, waardoor de klaslokalen overstemd worden door onhandelbaar gajes. En die klassen zijn te vol om individueel bij te sturen. Dat werkt weer regels in de hand, ook voor gedrag. Dat werkt weer in de hand dat ouders of kinderen die graag willen deugen aangesproken worden op grensoverschrijding op de millimeter, waardoor elke afwijking zorgvuldig wordt weggepoetst. Basis: straf of sancties. Resultaat: heiligverklaringen van eigen kind door kijvende ouders.

Meer geld voor het onderwijs. Meer leerkrachten, meer middelen, kleinere klassen, meer individuele aandacht. Ik zou willen toevoegen: minder regels, minder rigiditeit, meer vertrouwen, meer vrijheid en meer afstemming tussen leerkrachten en ouders. Het vreemde is dat het onderwijs over het algemeen kritiek niet wil horen. Bijdragen aan het goede doel om kinderen klaar te stomen voor de maatschappij is blijkbaar heilig. Maar toegegeven, wél onder hoge druk.

Voor alle duidelijkheid: met zeer veel respect voor iedereen die voor de klas staat. Ik heb een tijd computerles gegeven voor groep 6 van de basisschool. Die paar uur voelde als twee dagen werken. Ik hoop dat de politiek leerkrachten de ruimte geeft om vanuit relatie met de leerling leerkracht te zijn. Een onderwijsfilosofie is zo goed als de uitvoerder ervan; de leerkracht.