Virtual Reality

06-2015. Nadat Virtual Reality bijna dood was door tegenvallende ervaringen omdat de techniek de ideeën nog niet kon bijbenen, kunnen we recentelijk spreken van een opleving van de ontwikkeling. In welke mate is VR al geïntegreerd in ons leven en wat mogen we verwachten?

Wearables
Een inmiddels wel bekend voorbeeld van VR is de Cave. Een Cave is een kamer van projectiewanden, waarbij op de wanden beelden geprojecteerd worden. Een soort uitwerking van het Holodeck uit de SF-serie Star Trek. In combinatie met een speciale bril lijkt alles in 3d uit de muren te komen. Daarnaast is de ontwikkeling van de HMD (Head Mounted Display) in opmars, waarbij men in visueel opzicht volledig in VR verkeert. Fabrikanten van smartphones werken samen met ontwikkelaars aan een HMD, waarbij de smartphone in een soort frame voor de ogen wordt geplaatst en met speciale lenzen wordt bekeken. Zeer recent zijn er ook modellen met een eigen display. Meer professioneel is de ontwikkeling van de door Facebook aangeschafte Oculus Rift, een super 3D bril waar simulaties via apps beleefd kunnen worden.

Toepassingen
Hoewel velen denken dat de onwikkeling van VR louter ten bate van de game-wereld geschiedt, zijn er al legio andere toepassingen, die verder zijn ontwikkeld dan u denkt. In de bioinformatica worden moleculaire structuren virtueel weergegeven. In de psychologie hanteert men 3D simulaties om bijvoorbeeld angsten te overwinnen. Reconstructies van gebeurtenissen in de geschiedenis of crime scenes vinden al plaats. Architecten bekijken hun ontwerp eerst via VR en “lopen” door hun gebouwen. Landschappen en interieuren worden virtueel ontwikkeld, seismische data wordt virtueel onderzocht. Datavisualisatie geeft inzicht in grote hoeveelheden abstracte gegevens, zoals grote databases, wetenschappelijke metingen of de uitkomst van een simulatie. Kunstuitingen met 3D techniek zijn voolop in ontwikkeling. Door middel van een combinatie van een app en data uit Google Streetview kun je virtueel door elke straat ter wereld lopen alsof je er daadwerkelijk vertoeft.

Zintuigen
De meeste VR-omgevingen zijn visueel en auditief, via dus speciale stereoscopische brillen en geluid. Geur en tastzin kunnen al afzonderlijk worden toegevoegd. Er zijn al aparte maskers met geurpatronen, die zelfs in staat zijn winden te laten waaien over het gezicht en vibraties voelbaar maken. Op deze manier worden de hersenen zo goed bedot dat deze reageren alsof de simulatie werkelijk gebeurt. In beperkte mate kun je je bewegen met een HMD, waarbij het overigens sterk de aanbeveling geniet meubels enigszins opzij te zetten.

Ethische aspecten
Is The Matrix, uit de gelijknamige filmcyclus uit 1999, daarmee een feit? Kunnen we allemaal gaan slapen en een voorgeschoteld virtueel leven leiden? Nee, natuurlijk nog lang niet. Om te beginnen staat de interactiviteit tussen mensen met een HMD nog in de kinderschoenen, de ervaringen zijn merendeels nog gericht op de individu. En hoewel we met stoma’s en sondes redelijk bewegingsloos in leven gehouden kunnen worden hebben we nog geen virtuele stimuli om de hersenen te laten geloven dat we lopen en bewegen. Om maar wat te noemen.

Stel dat we het kunnen. Mensen in bed met een HMD, elkaar belevend in een virtuele wereld. Gezien het bovenstaand niet echt ondenkbaar. Misschien heeft dit een verslavend effect een ontstaat een nieuw soort opiumkit: ruimtes waar mensen al of niet virtueel aan elkaar haken en af en toe wakker gemaakt moeten worden om contact te houden met de echte wereld. Een concept dat we overigens al tegenkomen in de film Inception. Misschien zien we het als een oplossing in de ouderenzorg, of voor chronisch zieke patiënten. Mensen die glimlachend in bed liggen, gemonitord door een robot. Een bejaardenfarm waar mensen virtueel worden beziggehouden.

Een aantal mensen zal minachtend de schouders ophalen bij zoveel kinderfantasie. Dezelfde mensen die de TV een duivelse knetterkast vonden bij introductie en mobiele telefoons toeschreven aan overdreven zakenmensen die niets wilden missen. Met de snelle technische ontwikkeling zal het geen kwestie zijn of Virtual Reality voor ons allemaal komt, maar wanneer en hoe. Een hoop toepassingen zijn er al (zie boven) en zijn door ons allemaal geaccepteerd blijkbaar. Techniek die leidt, de mens die volgt. Hooguit maken we keuzes over de randvoorwaarden in extremere toepassingen. Extremer voor nu, althans. Lees daarover ook dit artikel.

Vooruitblik
Natuurlijk zal het allemaal zo’n vaart niet lopen. Hoogstwaarschijnlijk zal de functionaliteit van VR langzamerhand verder ontwikkelen en zal de techniek stapsgewijs een plaats innnemen in ons leven. We zullen het ervaren als Augmented Reality; toegevoede werkelijkheid. De al genoemde toepassingen zullen uitbreiden. Met computers in contactlenzen (ze zijn er al!), snellere verbindingen, meer rekenkracht en cloudtechnologie zal de beleving steeds echter en persoonlijker worden. Van virtuele vakanties en genezende simulaties tot VR-drugkits, virtuele gevangenissen, bejaardenfarms en gerobotiseerde ziekenzalen; het is aan de mens om keuzes te maken.